Sigmaplan

Algemene informatie Sigmaplan

Verzet tegen grootste natuurplannen in Scheldeland... Lees meer...

Nieuwe informatie!

 Verslag: overleg "Flankerende maatregelen Plattelandsrecreatie"

Vlaamse Regering: Goedkeuring geactualiseerd Sigmaplan

INLEIDING.

Het sigmaplan is terug volop actueel.  Naar aanleiding van het plan MER-sigmaplan (Milieueffecten rapport sigmaplan)

en het concreet vorm krijgen van extra overstromingsgebieden ontstaat meer en meer ongerustheid bij actoren die rechtstreeks betrokken partij zijn. 
Het naar buiten brengen van onteigeningstaferelen zoals de potpolder in Kruibeke roept bij vele mensen ernstige vragen op naar de haalbaarheid van dit plan.  De angst en onwetendheden zijn echter nog vrij groot binnen de sector daarom wensen we hier enige zaken te verduidelijken.

1.     Geschiedenis

Het oorspronkelijke idee tot opmaak van het sigmaplan is ontstaan na de overstroming van 1976.  Toen werd een plan opgesteld (1977) om dergelijk voorval in de toekomst de vermijden (of althans de kans daarop te verkleinen) om op deze manier het Zeescheldebekken te beschermen.  Blijkt vandaag dat het toenmalig opgesteld sigmaplan niet meer voldoet aan de huidige noden.

De meest voor de hand liggende manier om de veiligheid te verhogen is een verhoging en versteviging van de dijken.  In totaal werden over ongeveer 512 kilometer dijkwerken voorzien in het eerste Sigmaplan.

De verhoging van de dijken en de waterkeringen in het eerste Sigmaplan werd als volgt vastgelegd:

·        tot peil +11,00 m op de Zeeschelde vanaf de Nederlandse grens tot Oosterweel

·        tot peil +8,35 m TAW op de Zeeschelde vanaf Oosterweel tot Temse

·        tot peil +8,00 m TAW op de Zeeschelde vanaf Temse tot Schoonaarde en verder op de rivieren Durme,
    Rupel, Nete (Grote en Kleine), Dijle en Zenne.

·        tot peil +7,50 m TAW op de Zeeschelde vanaf Schoonaarde tot Gentbrugge

TAW: De Tweede Algemene Waterpassing (TAW), die van 1947 tot 1968 werd uitgevoerd, omvat zowat 19.000 merktekens die over het hele land verspreid zijn. De reiteratie van dat net werd van 1981 tot 2000 uitgevoerd.

Rekening houdend met de bovenafvoer werd vanaf 1995 ook op het compartiment tussen Schoonaarde
en Gentbrugge een dijkhoogte van 8,00 m TAW nagestreefd.

In feite zouden de dijken stroomopwaarts van Oosterweel hoger moeten zijn dan hier aangegeven.  Aan dijkverhogingen zijn echter grenzen, onder meer omwille van de aanwezigheid van steden, dorpen en industrievestigingen.  Om toch tot de gewenste veiligheid te komen werd het aanleggen van overstromingsgebieden en het bouwen van een stormvloedkering als bijkomende maatregelen in het Sigmaplan voorzien. 
Om het gewenste veiligheidsniveau te bereiken voorzag het eerste Sigmaplan in verschillende maatregelen. 
Dijkverhogingen en overstromingsgebieden alleen waren onvoldoende.  Naar analogie met de stormvloedkering op de Oosterschelde in Nederland voorzag het eerste Sigmaplan de bouw van een stormvloedkering te Oosterweel (uitgesteld wegens kosten-baten ongunstig), juist stroomafwaarts van Antwerpen.  Met deze extra maatregel kon het volledige stroomgebied van het Zeescheldebekken boven Antwerpen beschermd worden tegen stormvloeden vanuit de zee.

Vanuit dit probleem is een nieuwe visie ontwikkeld mbt de actualisatie van dit plan.  De administratie van AWZ (Administratie Water en Zeeschelde ressorterend onder LIN, departement Leefmilieu en Infrastructuur) is klaar met de actualisatie ervan en hieruit blijkt dat er nood is aan 4000 ha extra overstromingsgebieden.

2.     Algemeen:

Het aanduiden van potentiële overstromingsgebieden is reeds gebeurd, er werden 180 gebieden afgebakend die mogelijk als gecontroleerd overstromingsgebied zouden kunnen ingericht worden. Deze 180 gebieden bestrijken een oppervlakte van tezamen 15.000 ha. Uit deze gebieden wordt nu een selectie gemaakt om het beoogde veiligheidsniveau in het Zeescheldebekken te bereiken.  Op deze manier zullen een aantal overstromingsgebieden worden geselecteerd. Het aantal overstromingsgebieden dat nodig is voor de actualisatie van het Sigmaplan is afhankelijk van de andere bouwstenen in het uiteindelijke plan (verhogen van dijken, Overschelde en stormvloedkering), van de locatie en van de grootte en
het waterbergend vermogen van de gebieden.

Werkwijze: 

3.    Concreet.

Hoe gaat men te werk wanneer er een potentieel overstromingsgebied weerhouden wordt?

Het gebied dat als overstromingsgebied wordt aangeduid heeft een bestemming.  Deze bestemming is vastgelegd op
het gewestplan (Vb. agrarisch gebied, recreatiegebied,…).  Deze indeling op de gewestplannen legt de functie van de grond vast.  Deze plannen dateren van 1975-1978.

Wanneer men nu een overstromingsgebied inplant zal men een wijziging van het gewestplan moeten doorvoeren. 
Dit kan de Vlaamse Regering perfect juridisch uitvoeren.  Op deze manier kan dus een gebied met bepaalde bestemming
(vb. recreatie omgezet worden naar een andere bestemming (vb. natuurgebied). 
Boven op het bestaande gewestplan wordt een zogenaamde overdruk (overlay) gelegd zodat de bestaande bestemming "overschreven" wordt.  Op deze manier kan men de aanleg van een gecontroleerd overstromingsgebied verantwoorden.

4.     Technisch.

Wat betekenen nu al die afkortingen en termen?  Hieronder volgt een opsomming.

OG staat voor overstromingsgebied, GOG voor gecontroleerd overstromingsgebied,
en GGG voor gecontroleerd gereduceerd getijdengebied.

° Een overstrominsgebied.

Een overstromingsgebied is een gebied waarin geval van hoge waterstanden in de rivier tijdelijk water kan geborgen worden. 
Een schor is een overstromingsgebied (vb. Verdronken land van Saeftinge).

Deze laag gelegen gebieden kunnen in tijden van nood lokaal een deel van het overtollige water uit de rivier bergen. 
Voorwaarde is natuurlijk dat het gaat om onbewoonde gebieden.  Als gevolg van het bergen van water buiten de normale bedding van de rivier, wordt zowel plaatselijk als verder stroomopwaarts het waterpeil in de rivier verlaagd.  Hierdoor wordt de overstromingskans van deze gebieden kleiner.

OPMERKING:

De term onbewoond gebied is een vrij subjectief gegeven.  De aanwezigheid van recreatieverblijven bijvoorbeeld
zal niet weerhouden worden als bewoning.

Hoe wordt een gebied overstromingsgebied? 

De nadruk bij het identificeren van de mogelijke overstromingsgebieden werd gelegd op een integrale beschouwing vanuit het fysische, natuurlijke en sociaal-economische systeem met als hoofdcriteria:

·        knelpunten en kansen m.b.t. lokaal beleid

·        knelpunten m.b.t. wetgeving

·        knelpunten m.b.t. maatschappij en (leef)omgeving

·        kosten voor inrichting en onderhoud

Bij de afweging werd een rangorde aangebracht in de aangeduide gebieden naargelang de maatschappelijke
impact van het in gebruik nemen van de overstromingsgebieden.

Vanuit dit opzet wordt een verdere onderverdeling gemaakt.  Men spreekt nu van Gecontroleerde Overstromings Gebieden (GOG).

° Een Gecontroleerd Overstromings Gebied (GOG).

Een bijzondere vorm van overstromingsgebied is een gecontroleerd overstromingsgebied.
Het hoofddoel van een gecontroleerd overstromingsgebied is een zekere hoeveelheid water aan de stormtijgolf te onttrekken. 
Dit heeft zowel plaatselijk als verder stroomopwaarts een indijkend effect op de hoogte van de waterstand.
De overloopdijk – tussen de rivier en het gecontroleerde overstromingsgebied – wordt aangelegd op die manier dat er geen overstroming plaatsvindt bij de gewone hoogwaterstand. Bij abnormale hoogwaterstanden (stormvloed) zal het water over de overloopdijk lopen.

De mogelijkheid bestaat om in een Gecontroleerd Overstromings Gebied (GOG) een Gecontroleerde Getijden Gebieden (GGG) in te richten.

Schematisch:

° Een Gecontroleerd GetijdenGebied (GGG).

Een GGG is een mogelijke inrichtingsvorm van een GOG. Het doel van een gereduceerd getijdengebied is een klein gedeelte van de natuurlijke getijdengolf aan de rivier te onttrekken om zo een getijdengebied met slikken en schorren tot ontwikkeling te laten komen. 
De Schelde gewoon vrij spel geven kan in zeer laag gelegen gebieden niet omdat het dan permanent onder water zou staan.Door het aanleggen van een overloopdijk die enkel het hoogwater overlaat en door het aanleggen van ontwateringsluizen die de ebstroom doorlaten ontstaat een getijdengebied. 

Schematisch:

Goedkeuring geactualiseerd  Sigmaplan:

Op voorstel van Kris Peeters, Vlaams minister van Openbare Werken, Energie, Leefmilieu en Natuur, heeft de Vlaamse Regering op 25/07/2005 het geactualiseerd Sigmaplan ter beheersing van overstromingsrisico's en het behalen van de natuurdoelstellingen in het Zeescheldebekken, instandhoudingsdoelstellingen en flankerende maatregelen voor landbouw en plattelandsrecreatie goedgekeurd. De totale kosten worden tot 2030 geraamd op 830 miljoen euro + circa 49 miloen euro omwille van de flankerende maatregelen.

Terug naar boven

Terug naar boven

Om een Acrobat bestand te lezen heb je een Acrobat Reader nodig.   Om Acrobat Reader te downloaden, volg deze link: